ماتریس ۲×۲

چرا این ابزار

بعد از طوفان فکری چهل ایده دارید و باید سه تا را انتخاب کنید. رأی‌گیری ساده معمولاً ایدهٔ امن را برنده می‌کند؛ ماتریس ۲×۲ انتخاب را از سلیقه به معیار می‌برد.

دو محور انتخاب می‌کنید (رایج‌ترینشان اثر و تلاش است) و هر ایده را جایی روی آن می‌گذارید. آن‌وقت چهار ربع معنا پیدا می‌کنند: اثر زیاد و تلاش کم را همین حالا انجام دهید؛ اثر زیاد و تلاش زیاد را برنامه‌ریزی کنید؛ بقیه را کنار بگذارید.

ارزش اصلی‌اش در خودِ چیدن است، نه در نتیجه. وقتی تیم بحث می‌کند یک ایده کجا بنشیند، معلوم می‌شود اعضا دربارهٔ اثر و تلاش آن برداشت‌های متفاوتی دارند؛ و همین بحث از خروجی ارزشمندتر است.

پیش‌نیازها

• ایده‌های تولیدشده؛ ماتریس ابزار انتخاب است، نه تولید ایده.
• توافق بر سر معنی دو محور، پیش از شروع چیدن.

اجرا

1. دو محور را انتخاب و تعریف کنید ۱۰ دقیقه

   اثر و تلاش رایج‌ترین جفت است، ولی گاهی «سرعت اثر» و «ریسک» مناسب‌ترند. تعریف هر محور را بنویسید تا وسط کار عوض نشود.

2. ایده‌ها را یکی‌یکی بچینید ۲۰ دقیقه

   هر جا اختلاف پیش آمد، بحث کنید؛ همین اختلاف‌ها مهم‌اند.

3. ربع «اثر زیاد، تلاش کم» را جدا کنید ۱۰ دقیقه

   این‌ها را می‌شود همین هفته شروع کرد.

4. ربع «اثر زیاد، تلاش زیاد» را نگه دارید ۱۰ دقیقه

   این‌ها معمولاً راه‌حل‌های اصلی‌اند و نباید فقط به‌خاطر سختی کنار گذاشته شوند؛ برایشان برنامه بریزید.

5. ربع «اثر کم» را صریح کنار بگذارید ۵ دقیقه

   و بنویسید چرا؛ وگرنه سه ماه بعد دوباره سر میز برمی‌گردند.

مثال بالینی — آموزش بیمار پس از ترخیص

دام‌های رایج

• محور مبهم «خوب» و «مهم» معیار نیستند. محور باید طوری تعریف شود که دو نفر، جدا از هم، یک ایده را تقریباً در یک جا بگذارند.
• چیدن سریع بدون بحث اختلاف‌نظر خروجی اصلی است، نه مزاحم کار.
• حذف‌کردن ربع سخت اثر زیاد و تلاش زیاد معمولاً همان چیزی است که واقعاً مسئله را حل می‌کند.
• ماتریس به‌جای آزمون جای هر ایده روی ماتریس حدس تیم است، نه واقعیت؛ هنوز باید آزموده شود.

خروجی

• محصول: ماتریس چیده‌شده با ربع‌های جدا، و فهرست ایده‌های کنارگذاشته‌شده با دلیل.
• نشانهٔ آمادگی: دست‌کم یک ایده بعد از بحث جایش عوض شده باشد؛ نشانهٔ اینکه بحث واقعی بوده است.
• گام بعد: ورودی رأی‌گیری نقطه‌ای و انتخاب مفهوم.