نقشهٔ همدلی
چرا این ابزار
بعد از چند مصاحبه، پوشهای پر از حرف دارید و هنوز هیچ الگویی. نقشهٔ همدلی همان حرفها را در چهار خانه میچیند تا الگو خودش را نشان دهد.
چهار خانه: چه میگوید، چه میکند، چه فکر میکند، چه حس میکند. دو خانهٔ اول را دیده و شنیدهاید؛ دو خانهٔ آخر را استنباط میکنید، و ارزش ابزار همینجاست.
وقتی «میگوید» و «میکند» با هم نمیخوانند، چیزی آنجا پنهان است. همراهی که میگوید «مشکلی نیست» و هر دو ساعت زنگ میزند، دارد دو چیز متفاوت میگوید. آن فاصله همان جایی است که نیاز واقعی پنهان است.
پیشنیازها
- دستکم سه مصاحبه یا مشاهده. با دادهٔ یک نفر نمیشود نقشه کشید.
- نقلقول خام داشته باشید، نه خلاصه.
اجرا
- چهار خانه بکشید و نقلقولها را بچسبانید ۱۰ دقیقه
هر نقلقول در خانهٔ «میگوید»، دقیقاً با کلمههای خود گوینده.
- خانهٔ «میکند» را از مشاهده پر کنید ۱۵ دقیقه
نه از حرف. اگر ندیدهاید، خالی بگذارید؛ خانهٔ خالی یعنی باید بروید و ببینید.
- «فکر میکند» و «حس میکند» را استنباط کنید و علامت بزنید که استنباط است ۲۰ دقیقه
با رنگ یا نشانهٔ دیگر. این دو خانه استنباط شما هستند، نه مشاهده، و باید در نگاه اول از خانههای دیگر جدا باشند.
- دنبال تناقض بگردید ۱۵ دقیقه
جایی که «میگوید» و «میکند» یکی نیستند. همانجا را دور بکشید؛ ارزشمندترین نقطهٔ نقشه است.
- از هر تناقض یک پرسش بسازید ۱۰ دقیقه
این پرسشها ورودی مصاحبهٔ بعدیاند.
مثال بالینی — تأمین و استانداردسازی همراه بیمار
میگوید: راضیام / میکند: به بخش سر میزند / فکر میکند: میخواهد بیمارش خوب شود / حس میکند: نگران است
همهچیز با هم میخواند و هیچ تناقضی نیست. این نقشه فقط چیزی را که از قبل میدانستیم مرتب کرده است.
میگوید: «مشکلی نیست، خودم هستم» / میکند: روزی سه بار به پرستار زنگ میزند و شبها نمیخوابد
تناقض آشکار است: آن «مشکلی نیست» تعارف است و رفتار حقیقت را میگوید.
«چه چیزی باعث میشود بین دو تماس نگران باشید؟»
این پرسش از هیچ فرم نیازسنجیای درنمیآمد.
دامهای رایج
- پرکردن هر چهار خانه به هر قیمت خانهٔ خالی یعنی هنوز ندیدهاید. پرکردنش با حدس، حدس را جای داده جا میزند.
- مخلوطکردن مشاهده و استنباط اگر معلوم نباشد کدام دیدهشده و کدام حدس است، کل نقشه بیاعتبار میشود.
- یک نقشه برای همهٔ کاربران اگر دو گروه متفاوت دارید، دو نقشه بکشید. میانگینگرفتن از دو آدم متفاوت، یک آدم خیالی میسازد.
خروجی
- محصول: یک نقشهٔ چهارخانه با تناقضهای علامتخورده و دو تا سه پرسش برای مصاحبهٔ بعد.
- نشانهٔ آمادگی: دستکم یک تناقض بین گفته و رفتار پیدا کرده باشید.
- گام بعد: ورودی پرسونا و پرسش «چگونه میتوانیم…؟».