مخروط چشم‌انداز

چرا این ابزار

وقتی تیم دربارهٔ «آینده» حرف می‌زند، معمولاً سه چیز متفاوت را با هم قاطی می‌کند: آنچه ممکن است، آنچه محتمل است، و آنچه می‌خواهیم. مخروط چشم‌انداز این سه را از هم جدا می‌کند.

فایده‌اش این است که بحث را از «واقع‌بین باش» و «بلندپرواز باش» بیرون می‌آورد. هر دو درست‌اند، ولی دربارهٔ سه چیز متفاوت.

در عمل بیشترین ارزشش در فاصلهٔ بین «محتمل» و «مطلوب» است. اگر این دو یکی باشند، پروژه‌ای لازم نیست؛ همین مسیر خودش به آن‌جا می‌رسد. اگر خیلی دور باشند، احتمالاً مطلوب را غیرواقعی تعریف کرده‌اید.

پیش‌نیازها

• افق زمانی مشخص. «آینده» بی‌معناست؛ «سه سال دیگر» معنا دارد.
• تحلیل روند یا دست‌کم چند مشاهده از بیرون سازمان.

اجرا

1. افق را تعیین کنید ۱۰ دقیقه

   معمولاً دو تا سه سال. کوتاه‌تر، همین وضع است؛ بلندتر، خیال است.

2. بنویسید اگر هیچ کاری نکنیم چه می‌شود ۱۵ دقیقه

   این «محتمل» است. صادقانه بنویسید، حتی اگر ناخوشایند باشد. «ممکن» گسترده‌تر است: هر آنچه می‌تواند رخ دهد، حتی اگر بعید باشد؛ از آن برای پیدا کردن غافلگیری‌ها استفاده کنید.

3. بنویسید در بهترین حالت چه می‌خواهیم ۱۵ دقیقه

   این «مطلوب» است. بلندپروازانه بنویسید، ولی چیزی که در افق تعیین‌شده دست‌یافتنی باشد.

4. فاصلهٔ این دو را توصیف کنید ۱۵ دقیقه

   همین فاصله دلیل وجود پروژهٔ شماست. اگر توصیفش سخت است، هدف هنوز روشن نیست.

5. بپرسید چه چیزی می‌تواند مسیر را از محتمل به مطلوب بچرخاند ۱۰ دقیقه

   این‌ها اهرم‌های شما هستند.

مثال بالینی — آموزش ضمن خدمت کارکنان پرستاری

دام‌های رایج

• قاطی‌کردن محتمل و مطلوب بیشتر بحث‌های بی‌نتیجه دربارهٔ آینده از همین‌جا می‌آید.
• مطلوبِ غیرواقعی اگر فاصله آن‌قدر زیاد است که هیچ اهرمی به آن نمی‌رسد، مطلوب را دوباره تعریف کنید.
• افق نامشخص بدون تاریخ، هر جمله‌ای درست است.
• نوشتن محتمل با خوش‌بینی اگر «اگر کاری نکنیم» را خوش‌بینانه بنویسید، دلیل پروژه از بین می‌رود.

خروجی

• محصول: سه توصیف مجزا از آیندهٔ ممکن، محتمل و مطلوب در افق مشخص، و فهرست اهرم‌ها.
• نشانهٔ آمادگی: بتوانید فاصلهٔ محتمل و مطلوب را در یک جمله بگویید.
• گام بعد: ورودی تعریف موفقیت و نقشهٔ راه اجرا.