فهرست اهداف خلاقیت
چرا این ابزار
دو راه هست: اول مهارت خلاقیت را بسازید و بعد دنبال جایی برای به‌کاربردنش بگردید، یا اول نیاز روشن را نشان دهید. راه دوم انگیزه می‌سازد؛ وقتی نیاز واقعی و انتظار اقدام هست، یادگرفتن خلاقیت تجمل نیست. فهرست اهداف خلاقیت همین نیازها را رسمی و دیدنی می‌کند.
خطرش این است که به فهرست مسئلهٔ دیگری تبدیل شود. برای همین چهار نوع مورد در آن هست: مسئله، یعنی مشکلی که حلش تفاوتی سنجش‌پذیر می‌سازد؛ بهبود، یعنی حوزه‌ای با جهت بهبود مشخص؛ پروژه، یعنی کاری تعریف‌شده یا طراحی چیزی تازه؛ و هوس یا فرصت، یعنی حوزه‌ای که بی‌دلیل یا به‌خاطر یک تغییر تازه انتخاب شده است.
هر مورد باید به این پرسش جواب دهد: «چرا این در فهرست است؟» جواب باید نیاز به مفهوم یا ایدهٔ تازه باشد. اگر نباشد، مورد از فهرست بیرون می‌رود. یک نفر یا یک تیم کوچک نگهبان فهرست است و عبارت هر مورد را با دقت می‌نویسد.
پیش‌نیازها
- یک نفر یا تیم کوچک به‌عنوان نگهبان فهرست.
- پیشنهادهای اعضای بخش که پیش از جلسه جمع شده باشد.
اجرا
- پیشنهادها را جمع کنید ۱ هفته
از اعضای بخش بخواهید هر کدام چند مورد پیشنهاد دهند، از هر چهار دسته.
- در جلسه دسته‌بندی کنید ۳۰ دقیقه
پیشنهادها را در چهار ستون بچینید و جاهای خالی را در همان جلسه پر کنید. هدف حدود بیست مورد است.
- هر مورد را با یک پرسش بسنجید ۲۰ دقیقه
آیا این مورد به ایدهٔ تازه نیاز دارد یا فقط به داده و پیگیری؟ مورد دوم را به جای دیگری بفرستید.
- عبارت هر مورد را دقیق کنید ۲۰ دقیقه
هر مورد یک کانون است: کوتاه و روشن. برای کسی که می‌خواهد رویش کار کند، توضیح کامل‌تری جدا آماده باشد.
- فهرست را دیدنی کنید ۱۰ دقیقه
آن را روی تابلوی بخش یا در گروه پیام‌رسان تیم بگذارید و هر چند هفته به‌روز کنید.
مثال بالینی — فهرست اهداف خلاقیت در یک بخش زنان و زایمان
سرپرستار بخش زنان و زایمان از کارکنان پیشنهاد گرفت و فهرستی بیست‌موردی ساخت. چند مورد از آن، با دلیل پذیرفته‌شدن یا ردشدنشان:
اولین سزارین برنامه‌ریزی‌شدهٔ صبح معمولاً دیر شروع می‌شود.
پذیرفته شد: راه‌های معمول امتحان شده و حلش دقیقه‌هایی سنجش‌پذیر آزاد می‌کند.
آموزش شیردهی به هر مادر زمان زیادی از پرستار می‌گیرد.
پذیرفته شد، با جهتی روشن: کوتاه‌کردن زمان آموزش بی‌آنکه کیفیتش کم شود.
طراحی یک کیف همراه برای مادر در روز ترخیص.
پذیرفته شد: کاری مشخص که هر کسی می‌تواند در آن ایده بدهد.
پنج دقیقهٔ آخر هر شیفت.
بی‌دلیل خاصی انتخاب شد، فقط چون کسی به آن فکر نکرده بود؛ چند ایده برای تحویل شیفت از آن درآمد.
کمبود نیروی پرستاری.
از فهرست بیرون رفت. این مسئله بیشتر به بودجه و تحلیل نیاز دارد تا به ایدهٔ تازه، و جایش در فهرست دیگری است.
دام‌های رایج
- فهرست مسئله به‌جای فهرست خلاقیت مسئله‌هایی که به داده و تحلیل نیاز دارند جای دیگری دارند.
- موردهای پیش‌پاافتاده فهرستی پر از چیزهای کم‌اهمیت، خود خلاقیت را کوچک جلوه می‌دهد.
- فهرست ثابت فهرست زنده است؛ موردی که حل شد یا بی‌ربط شد، بیرون برود.
- موردهای بیش از حد تخصصی مسئله‌ای که فقط متخصص یک رشته می‌فهمد، برای فهرست کل بخش مناسب نیست.
خروجی
- محصول: فهرستی حدوداً بیست‌موردی در چهار دسته، با نگهبان مشخص.
- نشانهٔ آمادگی: برای هر مورد بشود گفت چرا ایدهٔ تازه لازم دارد.
- گام بعد: جعبه‌ابزار تفکر جانبی، تا برای هر مورد ابزار مناسب انتخاب شود.